بررسی معماری اصیل خانه بروجردی ها

معماری اصیل ایرانی در خانه بروجردی‌‌ ها

تبلیغات
فیلم ها و کلیپ های جدیدخطاطی اسم شماتلگرام دکوراتور
این خانه زیبای قدیمی پر از المان های معماری ایرانی است شاید بهتر باشد قبل از تماشای خانه بروجردی‌‌ ها با عناصر جذاب معماری ایرانی بیشتر آشنا شوید.

نقاشی‌ های خانه بروجردی‌‌ ها

نقاشی‌ های خانه بروجردی‌‌ ها زیر نظر دو هنرمند بزرگ و نامدار نقاشی ایران دوران قاجار “مرحوم میرزا ابوالحسن غفاری کاشان” (بنیانگذار اولین مدرسه نقاشی در ایران) و برادرزاده اش “مرحوم میرزا محمدخان غفاری کاشانی” ملقب به “کمال الملک” ترسیم و طرح های گچبری خانه نیز با نظارت این دو استاد به انجام رسیده است.

خانه بروجردی‌‌ ها

خانه بروجردی‌‌ ها

به طور کلی خانه بروجردی‌‌ ها از نظر طرح و معماری ، قدمت ، تزئینات و نقاشی گچبری در زمره نفیس ترین آثار تاریخی کشور قرار دارد که بخش بیرونی آن در سال ۱۳۵۳ توسط دولت خریداری و با شماره ۱۰۸۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تا کنون مرمت بخش‌ های مختلف و نیز استحکام بخشی قسمت‌ های عمده خانه و تثبیت نقاشی‌ ها به وسیله کارشناسان و استادکاران اداره میراث فرهنگی کاشان انجام و برخی الحاقات و تغییرات غیر اصولی انجام گرفته است.

خانه بروجردی‌‌

خانه بروجردی‌‌

خانه بروجردی‌‌ ها ، مجموعه ساختمانی زیبا و باشکوه در جنوب شرقیِ شهر کاشان است. این خانه از مشهورترین خانه‌ های تاریخی این شهر است. چون صاحب خانه مال‌ التجاره از بروجرد وارد می‌کرده ، لذا به بروجردی مشهور شده و خانه او هم به خانه بروجردی موسوم گردیده است. این بنا در اواخر سلطنت پهلوی بر اثر بی‌ توجهّیِ ساکنان آن رو به انهدام می‌ رفت ، اما پس از ثبت در فهرست آثار تاریخی تعمیر و بازسازی شد و اینک کاربرد فرهنگی – اداری دارد.

خانه بروجردی‌‌ های کاشان

خانه بروجردی‌‌ های کاشان

معمار خانه بروجردی‌‌ ها

معمار این خانه یکی از نوابغ معماری کاشان و از طراحان معروف ساختمان به نام استادعلی مریم بوده‌ است که در ایجاد دو بنای تاریخی دیگر کاشان ، یکی خانه تاریخی طباطبایی (در نزدیکی خانه بروجردی) و دیگری تیمچه امین‌ الدوله (واقع در بازار) نقش داشته‌ است.

معماری

خانه بروجردی‌‌ ها در زمینی به مساحت تقریبی ۷۰۰ ۱ متر مربع ساخته شده و مساحت این بنا حدود ۳۰۰۰ مترمربع و شامل دو حیاط اندرونی و بیرونی و مشتمل است بر دو ورودی اصلی و فرعی ، هشتی ، راهرو، حیاط ، تابستان نشین ، زمستان نشین ، آشپزخانه ، حیاط‌ های سرپوشیده در اطراف و زیرزمینی وسیع است.

معماری خانه بروجردی ها

معماری خانه بروجردی ها

این بنا از نظر خصوصیات محلّی و عناصر معماری و تزیینات داخلی از اهمیّت فوق العاده‌ ای برخوردار است. نقاشی‌ های این بنا در شیوه‌ های متنوع و با رنگ و روغن و آبرنگ و زیر نظر هنرمند نامدار ، مرحوم میرزامحمد خان غفاری ملقب به کمال‌ الملک طراحی و اجرا شده است. در بام تالار نیز نورگیرها و بادگیرهای بسیار جالب خودنمایی می‌ کند که از نظر طرح و اجرا در زمره آثار بدیع معماری سنتی ایران است.

تاریخچه

قدمت خانه بروجردی‌‌ ها به طوری که در کتیبه چهار طرف تالار آن آمده به سال ۱۲۹۲ ه.ق باز می‌ گردد. بنابر اظهارات موثق ساخت این مجموعه در حدود ۱۸ سال یعنی از سال ۱۲۹۲ تا سال ۱۳۱۰ ه.ق به درازا کشیده است و در آن بیش از ۱۵۰ بنا و هنرمند گچ کار و آینه کار و دیگر هنرمندان به کار گرفته شده‌ اند .

بنای مذکور در اصل به صورت اندرونی و بیرونی بوده و این بخش از بنا که شرح آن خواهد آمد قسمت بیرونی خانه است. این قسمت از سال ۱۳۵۳ ه.ش به تملک سازمان میراث فرهنگی درآمده و در فهرست آثار تاریخی کشور ثبت شده است .

اندرونی

بخش اندرونی که در شمال شرقی و شرق بنا واقع است هنوز تحت مالکیت خصوصی می‌ باشد و حیاطی کشیده دارد که در دو سر آن دو مجموعه فضائی مهم قرار گرفته‌ اند و نمای این دو بخش نسبت به دو جبهه دیگر ارتفاع بیشتری دارد .

اندرونی خانه بروجردی ها

اندرونی خانه بروجردی ها

ورودی

ورودی اصلی در شمال ساختمان واقع شده و به سبب نحوه اتصالی که میان خانه و کوچه پدید آورده ، به شکوه ساختمان افزوده است. دیوارهای آن تا ارتفاع معینی تنها با گچ پوشیده شده و ساده است ، اما سقف آن تزییناتی برجسته دارد. در دیوارهای ورودی سکّه‌ هایی تعبیه شده که با مقرنس کاری گچی به طاق‌ نمای اصلی سقف متصل می شود. ورودی از طریق در چوبیِ بزرگی با کنده‌ کاری‌ ها و گُلْ میخ های متعدد و دو کوبه که بر پاشنه سنگی می‌ چرخد ، به هشتی راه می‌ یابد.

هشتی

هشتی پس از ورودی اصلی است و گنبدی آراسته به کاربندی‌ های بسیار زیبا دارد که در مرکز آن نورگیری تعبیه شده و از طریق دری مشابه درِ اصلی ، که روبروی آن قرار گرفته ، به حیاط راه می‌ یابد.

حیاط

بیش از نیمی از مساحت زمین به حیاط اختصاص دارد. معبر ورودی حیاط دالانی است. غلام نشین ، با تزییناتی چندضلعی و هلالی ، و راهروی پیچ دار با سقفی که در آن نورگیرهایی تعبیه شده است . در وسط محور طولی حیاط حوض بزرگی با سنگ سیاه تراش خورده و پاشوهایی در اطراف قرار دارد که آب آن از قنات نصرآباد تأمین می‌ شده است . در جانب چپ و راست حوض نیز چهار باغچه به چشم می‌ خورد.

تابستان نشین

تابستان نشین ، که مهم‌ترین و اصلی‌ ترین بخش خانه بروجردی‌ هاست ، مقابل ورودی اصلی و پشت به قبله واقع شده است و قوس بزرگ نمای آن که در تمام خانه‌ های اعیانی قدیمی کاشان دیده می‌ شود ، احتمالاً تقلیدی است از طرح مثلّث در نمای معماری اروپایی که تحت تأثیر معماری ایرانی به صورت منحنی در آمده است. در داخل محدوده قوس ، گچبری‌ های برجسته ، متأثر از تزیینات روسی مانند سماور و قوری ، به چشم می‌ خورد.

تابستان نشین شامل دو اتاق ، تالار اصلی ، دو سرپوشیده فرعی ، یک سرپوشیده اصلی ، دو گوشواره ، یک شاه نشین و تالار طَنَبی است. در مرکز آن ، گنبدی با نورگیرهای زیبا و تزیینات مقرنس کاری قرار دارد. ایوان اصلی در محور تقارن تابستان نشین ، پس از حیاط عامل دوم در تقسیم فضا و برای استفاده ساکنان در فصل گرما است. در دو جانب ایوان و تالار طنبی راهروهای ورودی و اتاق های نشیمن قرار گرفته‌ اند که چشمگیرترین آثار تزیینی در همین قسمت به کار رفته است.

تابستان نشین خانه بروجردی ها

تابستان نشین خانه بروجردی ها

زمستان نشین

زمستان نشین ، در شمال مجاور راهرو ورودی و مشتمل بر یک اتاق ، یک شاه‌ نشینِ پنج در ، با گچبری‎ های زیبا و ایوانی وسیع و آفتاب‌ گیر است. در قسمت شرق مشتمل بر سه اتاقِ سه در سه حدّ فاصل زمستان نشین و تابستان نشین است که از راهروهایی مشترک به یکدیگر راه می‌یابند. سقف اتاق‌ ها مسطح و فاقد تزیینات است. قسمت غربیِ زمستان نشین نیز با دو اتاق کوچک به همراه فضایی سرپوشیده ، قسمت شمالی و جنوبی بنا را به هم پیوند می‌ زند.

آشپزخانه و زیرزمین

آشپزخانه وسیع با طاقچه‌ ها و صندوق‌ خانه و انباری در شمال و سمت راست مجموعه واقع است و از راهروی باریک بدان راه می‌ یابند. از زیرزمین که در زیرِ سه بخش شمالی و جنوبی و غربی قرار دارد ، بیشتر به عنوان سرداب و انبار و فضای خدماتی استفاده می‌ شده.

معماری ایرانی خانه بروجردی ها

معماری ایرانی خانه بروجردی ها

تالار پنج دری با شاه نشین

مجموعه واقع در جبهه شمالی دارای یک تالار پنج دری با شاه نشین است که محل پذیرایی مهمانان بوده و یک مهتابی در جلوی خود دارد و بادگیری هم در پشت آن دیده می‌ شود. فضای داخلی تالار دارای تزئینات گچبری است. دو اتاق سه دری کوچک در دو سوی مهتابی قرار دارند که در مقایسه با تالار و فضاهای طرفین آن از ارتفاع کمتری برخوردارند و ترکیب حجمی خاصی را بوجود آورده اند. دو طرف آن دو اتاق بهار خواب قرار دارد که به علت نور مناسب و گرمای زیاد ، بیشتر در زمستان‌ ها مورد استفاده قرار می گرفته.

مطبخ

در قسمت شمال شرقی مطبخ (آشپزخانه) قرار دارد و در این قسمت بنای اتاق‌ ها و ایوان‌ های سرپوشیده‌ به چشم می‌ خورد که در جلو ایوان‌ ها پله‌ هایی جهت رفتن به سرداب‌ ها ساخته شده است. این‌ سرداب‌ ها در جبهه‌ های مختلف بنا واقع‌ هستند که به وسیله بادگیرهایی هوای آن ها خنک و تهویه می‎ شوند.

معماری اصیل خانه بروجردی ها

معماری اصیل خانه بروجردی ها

منبع :

چیدانه

رحیم قیم هستم ، علاقمند به تولید محتوای وب برای پروژه های جذاب و دوست داشتنی مثل دکوراتور ...

نظر بدهید

* ایمیل شما نزد ما محفوظ می باشد. فیلدهای ستاره دار الزامی می باشد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.